Miejscowości w Gminie
PIETRZYKÓW

Pierwsza wzmianka o tej miejscowości pochodzi z roku 1369. W opisywanej historii Dobromierza, czy historii regionu wspomina się o grodziskach koło Pietrzykowa. Po drugiej stronie dawnej rzeki, a dzisiaj zalewu, na dość stromym stoku góry Sosnowica stał gród. Na jego terenie, w roku 1900 były prowadzone badania archeologiczne (znaleziska, to dość liczne narzędzia kamienne). W opisie tego grodu odnotowano, że stał tu zamek rycerski, po którym pozostał jedynie rów obronny otaczający gród, częściowo wykłuty w skale i szyb studni. Zasypano ją, gdy wpadło do niej dziecko.

Powyżej tego grodziska, około 500 m, zachowały się w bardzo dobrym stanie ślady innego grodziska, z podwójnymi wałami i suchą fosą. Ponieważ dzisiaj pomiędzy tutejszymi górami jest zalew, najlepsze dojście do tych grodów prowadzi jego drugą stroną, od strony Szymanowa.

Wioska Pietrzyków wznosi się łagodnie, od wspomnianego już zalewu, aż do wysokości około 400 m n.p.m. Zabudowania usytuowane są po obu stronach drogi.

• przed rokiem 1789 - von BERG i von MAXEN,

• po roku 1789 - baron von RICHTHOFEN,

• wyższy urzędnik PFEIFE'R,

• ok. 1842 roku - radny komercjalny TÖPFFER,

• Amerykanin, MALKOMES,

• po nim wymieniana jest - hrabina von HEUHAUS,

• i do roku 1931 rodzeństwo HILDEGARDA i dr HANS SEYDEL, w imieniu których działał WILHELM von KALCKREUTH.

Przy pałacu rozciągały się 4 hektary parku, a w nim na stoku, szklarnia i inspekty. W parku rosły również rododendrony, które nie zachowały się do dziś. W roku 1811 została tu wybudowana szkoła, ale nauczanie w Pietrzykowie odbywało się znacznie wcześniej, (zachowały się informacje o nauczycielach z około 1750 roku). Na wzgórzu, w Górnym Pietrzykowie funkcjonował od około 1890 roku wiatrak, w którym około 1900 roku stworzono po wcześniejszym

Pałac

wymontowaniu urządzeń schronisko pod patronatem, bardzo rozpowszechnionego w tym czasie, ruchu młodzieżowego "GEUSEN". Spod wiatraka rozciąga się wspaniały widok na góry Wałbrzyskie i Suche.

W wiosce były cztery gospody, a w nich pokoje do wynajęcia. Dwa zajazdy były poza Pietrzykowem, a to dlatego że Pietrzyków posiadał kolonię o nazwie Nowy Pietrzyków. Była to druga część dzisiejszego Bronówka. Po 1939 roku włączono ją do Dobromierza i właśnie tam, tuż przy wspomnianej drodze, była restauracja z salą o nazwie "HINDENBURG", a wcześniej "NIEMIECKI KRÓLEWICZ". Druga gospoda znajdowała się w części połączonej z Pietrzykowem, zwanej Łąkoszów. Dzisiaj ta część już nie istnieje. Została wyburzona na początku lat 80-tych XX wieku, pod powstający wówczas zalew na Strzegomce.

  
Restauracja                                       Sala Cesarska

Łąkoszów podlegał pod barona von Seherr - Thosh, pana Dobromierza i Szymanowa. Wieś zasłynęła w przeszłości z buntu chłopskiego przeciwko uciskowi i podwyższonym świadczeniom na rzecz wspomnianego już barona. Było to w roku 1809.
W wiosce, poza wymienioną już gospodą z salą były trzy młyny i leśniczówka. Młyn naprzeciw leśniczówki został rozebrany na początku lat 50-tych. Drugi oddalony od wioski ok. 500 m, wybudowany w 1871 roku był napędzany przez koło młyńskie, które wytwarzało prąd. Energia ta służyła do oświetlania zabudowań przy młynie i napędu maszyn. Młyn miał przepiękne położenie. Otoczony był zalesionymi wzgórzami, w pobliżu pięknego przełomu Strzegomki (wszystko to uległo zalaniu). Do młyna prowadziły ścieżki spacerowe wzdłuż obu stron rzeki, aż do Dobromierza (ok. 2 km). Inne wiodły od jeszcze jednego młyna parowo - wodnego, wzdłuż pięknych ogródków, w okolice basenu i dalej aż na Wieżycę. Te miejsca spacerowe opisał Fiedor Sommer w powieści "Droga na młyn".

Dziś w Pietrzykowie znajduje się kaplica do odprawiania nabożeństw. Przez wioskę wiedzie zielony szlak turystyczny nazywany - "Szlakiem Grodów Piastowskich", który na końcu wioski, na szosie Dobromierz - Chwaliszów, łączy się ze "Szlakiem Legii Nadwiślańskiej" i odtąd wspólnie przebiega, aż do Chwaliszowa.

Pałac w Pietrzykowie

Wieś Pietrzyków, położona na terenie gminy Dobromierz, powstała na terenie górskim. Założono ją stosunkowo późno, bowiem dopiero w II poł. XIV wieku, w ramach akcji kolonizacyjnej na prawie niemieckim. Składała się początkowo w zasadzie z dwóch odrębnych miejscowości zwanych Hohenpetersdorf i Wiesenberg.

Od początku istnienia wsi na terenie Pietrzykowa obecny był folwark rycerski, którego pierwszymi znanymi właścicielami byli członkowie rodu von Czirnen. W 1369 r., w momencie, w którym wieś wspomniano po raz pierwszy źródłowo, Hannos von Czirnen oddał w zastaw należący do niego majątek w Pietrzykowie swemu szwagrowi Cuntschkowi von Liebenthal. Przypuszczać zatem należy, iż ta stosunkowo dużych rozmiarów wieś o charakterze łańcuchowym skupiała się przy majątku rycerskim, a część mieszkańców wsi utrzymywała się w tej górzystej okolicy właśnie z pracy na rzecz dziedzica wioski. Niewątpliwie na terenie wsi reprezentowani byli również tzw. bogaci chłopi, czyli kmiecie, posiadający jednołanowe gospodarstwa, którzy jeszcze w 1576 r. stanowili sporą grupę w liczbie 20. Co ciekawe, w pobliżu wsi, na wzgórzu zwanym „Hausberg” („Zamkową Górą”, od staroniem. Hus = zamek, dwór, obecnie bez nazwy) wznosił się średniowieczny zamek, który wraz z folwarkiem leżącym na terenie wsi należał do Nitsche Stolcza. Tenże we wspomnianym roku 1369 odsprzedał go wraz ze swym majątkiem wspomnianemu powyżej Hannosowi von Czirnen. Ciekawostką jest, iż ślady tego zamku, z wyraźną fosą, resztkami murów, a nawet studnią czy też cysterną, widoczne były jeszcze w I poł. XX wieku. O jego dziejach nic bliższego nie wiadomo.

Hannos von Czirnen, jako właściciel Pietrzykowa, prowadził bardzo aktywną politykę gospodarczą, polegającą na wykupie wszelkich działów pozostających w rękach innych właścicieli. Oprócz wspomnianych wcześniej, zakupił on także dobra Heydenricha von Tscherticza, leżące na terenie obu wspomnianych części wsi, czyli Hohenpetersdorfu i Wiesenbergu. Interesujące jest, iż w Pietrzykowie istniała kaplica dotowana przez rodzinę von Czirnen. Nosiła ona wezwanie Najświętszej Marii Panny i Wszystkich Świętych, a jej wnętrze zdobił ołtarz ku czci głównej patronki. Nie wiadomo wszakże, gdzie konkretnie stała, bowiem w dokumencie z 1410 r. wspomina się, iż znajduje się „uf deme hause zu Petirsdorf”, czyli „na zamku w Pietrzykowie” bądź „we dworze w Pietrzykowie”. Obiekt ten nie przetrwał do naszych czasów. W 1396 r. Cunrad von Czirnen sprzedał Pietrzyków rycerzowi Nickelowi von Schweinichen.

Niestety, niewiele wiadomo na temat losów wsi w okresie nowożytnym. O kolejnych właścicielach dowiadujemy się dopiero dla 1576 r., gdy na tutejszym majątku zasiadała rodzina von Borsnitz. Po wojnie trzydziestoletniej, w 1658 r. Pietrzyków należał do Christopha Gottlieba von Nimptscha. W 1740 r. majątkiem tutejszym gospodarowała pani von Berg, następnie Alexander von Maxen, zaś około 1785 r. pani pułkownikowa von Hohendorf. Zgodnie z relacją Friedricha Albrechta Zimmermanna, wieś w 1785 r. składała się z 1 folwarku, 13 gospodarstw bogatych kmieci (wyraźny regres w stosunku do 1576 r.), 33 zagrodników oraz 26 chałupników. Na jej terenie (łącznie z przysiółkiem o nazwie Pilzhäuser – Grzybowe Domy) zamieszkiwało ją 244 ludzi. W 1845 r. na terenie wsi stało 71 domów. Mieszkało tu 537 osób, z czego zaledwie 18 było wyznania katolickiego. W tutejszym majątku hodowano 600 sztuk owiec merynosów oraz 207 sztuk bydła. Zajęciem ludności oprócz uprawy roli było również tkactwo. Na terenie Pietrzykowa stał młyn wodny, wiatrak oraz browar. Przysiółek „Pilzhäuser” nazywano w tym czasie Neu-Petersdorf (Nowym Pietrzykowem). W 1845 r. składał się z 10 domów i mieszkało tu 57 osób, z czego 5 było wyznania katolickiego.

Z kolejnych właścicieli dobra rycerskiego w Pietrzykowie wymienić należy: Annę hrabinę von Nayhaus-Cormons, z domu v. Treskow (1876 r.), E. Loudovici (w latach 1886-1894), Arthura Hirscha (1894-1917), Heinricha Müllera (1917-1921), Friedricha Wilhelma Malcomeßa (1921-1931). W 1931 r. majątek zakupiła pani Hildegard von Kalckreuth, z domu Seydel wraz z dr Hansem Seydelem. Generalnym plenipotentem właścicieli, a zarazem rządcą majątku, który stale przebywał na terenie wioski, był Wilhelm von Kalckreuth. Dobra rycerskie obejmowały wówczas 213 ha (z czego 109 ha przypadało na pola uprawne), a w skład majątku wchodziła także cegielnia i mleczarnia. Tutejszy pałac, czy też dwór, którego trzon pochodził z okresu baroku, przebudowano w II poł. XIX w. Warto wspomnieć, iż na terenie wsi znajduje się również kaplica pw. Serca Pana Jezusa, a tutejsza ludność wyznania katolickiego podlega pod parafię w Dobromierzu.

Tomasz Niesiecki
www.ws-24.pl

|  do góry  |